Rozwód to zazwyczaj trudny i emocjonalny proces, a rozprawa w sądzie może być stresująca, zwłaszcza gdy nie wiemy, czego się spodziewać. Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez klientów jest: “O co zapyta sąd na rozprawie rozwodowej?”. Poniżej postaram się przybliżyć, jakie pytania mogą paść ze strony sędziego i na co warto się przygotować.
Dlaczego sąd zadaje pytania na rozprawie rozwodowej?
Po wpłynięciu do sądu pozwu rozwodowego, sąd zarządza doręczenie odpisu tego pozwu drugiemu z małżonków, zobowiązując go do wniesienia odpowiedzi na pozew. Zazwyczaj wraz z odpisem pozwu, pozwany otrzymuje również wezwanie na rozprawę.
Przed rozprawą sąd dysponuje zatem stanowiskami stron na piśmie (wyrażonymi w pozwie i w odpowiedzi na pozew oraz ewentualnych dalszych pismach procesowych). Rozprawa służy przesłuchaniu stron na okoliczności podnoszone w tych pismach i służy ustaleniu, czy zostały spełnione przesłanki orzeczenia rozwodu.
Sąd musi więc ustalić m.in.:
1) czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego,
2) czy nie ma szans na pojednanie małżonków,
3) czy wskutek rozwodu nie ucierpi dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków,
4) czy nie zachodzą inne względy, z których orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W zależności od tego, czy rozwód następuje bez orzekania o winie (na zgodny wniosek małżonków), czy sąd będzie orzekał o winie, pytania mogą być bardziej lub mniej szczegółowe. Pytania oczywiście różnią się też w zależności od tego, czy małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci oraz czy łącznie z rozwodem małżonkowie chcą dokonać również podziału majątku wspólnego.
Co ważne, nie istnieje żaden ustawowy katalog pytań do rozwodzących się małżonków. W dużej mierze pytania zależą zatem od inicjatywy sędziego, a często również pełnomocników stron, którzy również mogą zadawać pytania – zarówno swojemu klientowi, jak i drugiej stronie. Dużo zależy zatem od stopnia skonfliktowania małżonków i ilości kwestii spornych, które sąd ma do rozstrzygnięcia (np. co do winy za rozkład pożycia, czy alimentów).
Podstawowe pytania sądu na rozprawie rozwodowej.
W pierwszej kolejności sąd zada pytania standardowe dla każdej rozprawy, tj. pytania o wiek, miejsce zamieszkania (miejscowość), zawód i karalność za składanie fałszywych zeznań.
Pierwszy na pytania odpowiada powód (małżonek, który wniósł pozew rozwodowy), a po nim pozwany.
Niezależnie od stopnia skomplikowania sprawy, istnieje kilka pytań ogólnych, które zazwyczaj padają na rozprawie rozwodowej. Wśród nich można wymienić następujące:
Kiedy został zawarty związek małżeński i czy jest to pierwsze małżeństwo każdej ze stron?
Czy strony zawierały umowy majątkowe małżeńskie? Standardowo w małżeństwie obowiązuje tzw. wspólność majątkowa małżeńska. To pytanie dotyczy tego, czy małżonkowie zdecydowali się w przeszłości na inny ustrój majątkowy, np. rozdzielność majątkową (tzw. intercyza).
Skąd decyzja o rozwodzie?
Czy strony widzą szanse na pojednanie i kontynuowanie małżeństwa?
Jakie w Pani/ Pana ocenie są przyczyny rozpadu małżeństwa?
Czy kocha Pani/ Pan małżonka?
Czy strony mieszkają ze sobą? Czy prowadzą wspólne czy oddzielne gospodarstwo domowe?
Czy między stronami ustało pożycie seksualne? Jeśli tak, to kiedy?
Czy rozkład więzi strony oceniają jako trwały i zupełny?
Czy strony mają wspólne małoletnie dzieci?
Jeśli strony są zgodne co do tego, że rozwód ma nastąpić bez orzekania o winie i nadto małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, a także nie chcą w ramach sprawy rozwodowej dokonywać podziału majątku wspólnego, to istnieje spora szansa, że udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania wystarczy sądowi do zamknięcia rozprawy i wydania wyroku.
Rozwód z orzekaniem o winie.
Jeżeli małżonkowie nie złożyli przed sądem zgodnego wniosku o zaniechanie orzekania o winie, sąd orzekając rozwód musi wskazać także, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia małżeńskiego.
W tym celu sąd zada z pewnością bardziej szczegółowe pytania dotyczące przyczyn rozkładu pożycia. Pytania te będą zależne od tego, co napisano w pozwie lub w odpowiedzi na pozew.
Przykładowo, jeśli mąż jako przyczynę rozpadu małżeństwa podaje zdradę żony i w tym upatruje jej winy za rozkład pożycia, sąd będzie dążył do ustalenia, czy rzeczywiście do zdrady doszło, jakie były jej okoliczności itd.
Jeśli z kolei przykładowo żona jako przyczynę rozpadu małżeństwa podaje uzależnienie męża od gier hazardowych i w tym upatruje jego winy za rozkład pożycia, sąd będzie dążył do ustalenia, czy rzeczywiście mąż jest nałogowym hazardzistą, czy trwoni na ten cel majątek, od kiedy ten problem występuje itd.
Kwestie dotyczące dzieci.
Jeśli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci (nie chodzi zatem o dzieci dorosłe), sąd musi zbadać również ich sytuację w kontekście rozwodu rodziców. W tym też celu sąd zazwyczaj przesłuchuje na rozprawie oprócz stron, również co najmniej jednego świadka.
W zależności od wniosków stron co do władzy rodzicielskiej, kontaktów, alimentów na dzieci, sąd może zadać m.in. następujące pytania:
Czy dzieci wiedzą o sytuacji między rodzicami? Jak się w niej odnajdują?
Gdzie i z kim dzieci obecnie mieszkają?
Jak wygląda obecnie opieka małżonków nad dziećmi?
Do jakich szkół dzieci uczęszczają? Czy nie mają problemów z nauką?
Czy dzieci są objęte pomocą psychologa?
Czy dzieci są zdrowe? Jeśli nie, to na co chorują i czy wymagają opieki specjalistycznej?
Jak wygląda obecnie partycypacja małżonków w utrzymaniu i wychowaniu dzieci?
Jakie są miesięczne koszty utrzymania każdego z dzieci i co się na te koszty składa?
Jakie są miesięczne dochody i wydatki każdego z małżonków? Co się na te kwoty składa?
Oczywiście, jeśli strony są zgodne co do tego, jak po rozwodzie mają wyglądać kwestie związane z dziećmi, warto sporządzić i przedstawić sądowi tzw. porozumienie rodzicielskie.
Alimenty na małżonka.
W ramach sprawy rozwodowej, małżonkowie mogą domagać się również zasądzenia alimentów na siebie. Małżonek, który nie został uznany za wyłącznie winnego może żądać alimentów od drugiego małżonka, jeśli znajduje się w niedostatku. Jeśli z kolei jeden z małżonków jest wyłącznie winny rozkładu pożycia, drugi małżonek (niewinny) może żądać od niego alimentów, jeśli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, nawet, jeśli ten małżonek nie znajduje się w niedostatku.
Nie wchodząc w szczegóły związane z zagadnieniem alimentów na byłego małżonka, wskazać tylko należy, że jeśli któryś z małżonków w ramach sprawy rozwodowej zgłosi takie żądanie, sąd będzie zobowiązany do ustalenia, czy takie żądanie jest uzasadnione.
Sąd może zapytać zatem przykładowo:
Gdzie każda ze stron pracuje?
Ile zarabia każda ze stron?
Jaki model funkcjonował w małżeństwie – czy strony ustaliły jakiś podział obowiązków małżeńskich? Przykładowo strony wspólnie ustaliły, że jeden z małżonków będzie chodził do pracy i zarabiał pieniądze, a drugi będzie zajmował się dziećmi i prowadził dom.
Czy małżonek, który domaga się alimentów jest w stanie utrzymać się samodzielnie?
Jak zmieni się sytuacja materialna małżonków po rozwodzie?
Ile wynoszą koszty utrzymania każdej ze stron? Co wchodzi w skład tych kosztów?
Podział majątku wspólnego.
Na wniosek chociażby jednego z małżonków sąd może w wyroku rozwodowym dokonać również podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Rozpoznanie żądania o podział majątku wspólnego zasadniczo może zatem nastąpić, jeżeli między stronami nie ma sporu co do tego, jakie składniki wchodzą w skład majątku wspólnego i w jaki sposób mają one podlegać podziałowi. W przypadku sporu w tym zakresie ciężko bowiem uznać, że przeprowadzenie podziału majątku nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym.
Jeśli już w sprawie rozwodowej dojdzie do rozstrzygania kwestii podziału majątku wspólnego, sąd zobowiązany jest z urzędu ustalić skład i wartość tego majątku. Sąd może zapytać zatem:
Co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków?
Jaka jest wartość poszczególnych składników majątku?
Jak dany małżonek widzi kwestię podziału tych składników? Przykładowo strony chcą, by wspólny dom został przyznany na własność żonie z obowiązkiem spłaty na rzecz męża.
W czym może pomóc adwokat?
Jeśli jesteś przed własną rozprawą rozwodową, zawsze warto skorzystać z pomocy adwokata, który przygotuje cię do sprawy i pomoże zadbać o twoje interesy. Czasem nawet krótka konsultacja z prawnikiem pozwoli ograniczyć stres towarzyszący trudnej sytuacji, w jakiej się znalazłeś.
Adwokat może:
1) przeanalizować twoją sprawę i doradzić ci w kwestiach związanych z rozwodem,
2) pomóc przygotować ci się do rozprawy rozwodowej,
3) zgłosić się do twojej sprawy, wziąć udział w rozprawie rozwodowej i czuwać nad jej przebiegiem.
Adwokat może również kompleksowo zająć się twoją sprawą rozwodową – począwszy od sporządzenia pozwu o rozwód aż do uzyskania prawomocnego wyroku rozwodowego.
Podsumowanie.
Tematyka i szczegółowość pytań zadawanych na rozprawie rozwodowej zależy głównie od ilości spraw do rozstrzygnięcia w ramach rozwodu oraz tego, czy małżonkowie się w tych sprawach zgadzają, czy też nie. Nie ma uniwersalnej listy pytań, które padają na rozprawie, ale zawsze warto przygotować się chociażby na takie, które pojawiają się najczęściej. Warto pamiętać, że udzielając odpowiedzi na pytania należy mówić prawdę oraz zachowywać przejrzystość i rzeczowość wypowiedzi.
adwokat Katarzyna Szkudlarek
tel. 783 478 560
katarzyna@kancelariaszkudlarek.com