W polskim systemie prawnym dozór elektroniczny stanowi alternatywę dla tradycyjnego pozbawienia wolności, umożliwiając skazanemu za przestępstwo na karę pozbawienia wolności odbywanie kary w warunkach wolnościowych, przy jednoczesnym kontrolowaniu jego miejsca pobytu. W artykule wyjaśniamy, na jakich zasadach działa system dozoru elektronicznego (SDE) w Polsce, kto może z niego skorzystać oraz jakie korzyści i ograniczenia wiążą się z tym rozwiązaniem.
Czym jest dozór elektroniczny?
Dozór elektroniczny to system kontroli osoby skazanej za pomocą bransolety nadajnikowej zakładanej zazwyczaj na nogę skazanego. Dzięki temu organy ścigania mogą weryfikować, czy skazany przebywa w wyznaczonym miejscu w określonych godzinach.
Dozór elektroniczny nie oznacza, że nie można w ogóle opuszczać miejsca zamieszkania. Sąd ustala specjalny harmonogram, uwzględniając np. konieczność opuszczenia przez ciebie mieszkania w celu udania się do pracy.
Kiedy można zastosować dozór elektroniczny?
Zasadniczo sąd może udzielić skazanemu zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli zostały spełnione łącznie następujące warunki:
1) wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą jednego roku i 6 miesięcy albo wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy,
2) odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie szczególne względy wskazujące, że w razie odbycia kary w tym systemie nie zostaną osiągnięte cele kary,
3) skazany posiada określone miejsce stałego pobytu,
4) osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie ze skazanym wyraziły zgodę na stosowanie wobec skazanego dozoru elektronicznego,
5) odbywaniu kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie stoją na przeszkodzie warunki techniczne.
Sąd właściwy do udzielenia zgody na SDE.
Orzekanie o zezwoleniu na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego odbywa się w ramach odrębnej sprawy. W pierwszej kolejności musi zatem istnieć prawomocny wyrok karny skazujący za dane przestępstwo na karę pozbawienia wolności. Dopiero wówczas skazany takim wyrokiem może starać się o odbywanie orzeczonej wobec niego kary w ramach tzw. “bransoletki”. W tym celu konieczne jest złożenie wniosku do sądu penitencjarnego, czyli sądu okręgowego, we właściwości którego skazany przebywa.
Przykładowo:
Mieszkasz we Wrocławiu, ale zostałeś skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności przez Sąd Rejonowy w Kościanie, bo tam popełniłeś przestępstwo. Nie zgodziłeś się z tym wyrokiem, dlatego wniosłeś apelację, którą rozpoznawał Sąd Okręgowy w Poznaniu. Sąd ten nie przychylił się do twojego stanowiska i utrzymał zaskarżony wyrok w mocy. Chcesz odbywać orzeczoną karę w systemie dozoru elektronicznego. Jeśli nadal mieszkasz we Wrocławiu, wniosek o dozór elektroniczny kierujesz do wydziału penitencjarnego Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
Wymogi wniosku o SDE.
Wniosek o udzielenie zgody na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego nie jest składany na żadnym określonym urzędowym formularzu.
Wniosek jest zwolniony z opłat. Wniosek powinieneś należycie uzasadnić.
Pamiętaj, żeby do wniosku załączyć pisemną zgodę twoich domowników na zastosowanie wobec ciebie dozoru elektronicznego w waszym wspólnym miejscu zamieszkania, w tym na przeprowadzenie w tym miejscu kontroli w celu sprawdzenia prawidłowości funkcjonowania urządzenia rejestrującego oraz nadajnika.
Do wniosku powinieneś również załączyć harmonogram będący twoją propozycją rozkładu dnia, zawierającą określenie w jakich godzinach będziesz przebywał w domu, a w jakich np. musisz udać się do pracy.
Udzielenie zezwolenia na SDE.
Po złożeniu wniosku, sąd w pierwszej kolejności zleci sprawdzenie, czy w twoim miejscu zamieszkania istnieją możliwości techniczne do instalacji urządzeń w ramach dozoru elektronicznego. Jeśli wynik badania jest pozytywny, sąd wyznaczy posiedzenie, na którym udzieli lub odmówi udzielenia zgody na odbycie kary w ramach systemu dozoru elektronicznego.
W czym może pomóc adwokat?
Jeśli rozważasz ubieganie się o dozór elektroniczny, zawsze warto skonsultować się z adwokatem.
W szczególności jeśli:
1) nie jesteś pewien, czy spełniasz warunki do udzielenia ci zgody na odbywanie kary w ramach dozoru elektronicznego,
2) potrzebujesz pomocy w sporządzeniu wniosku i skompletowaniu dokumentów,
3) sąd odmówił ci udzielenia zgody na “bransoletkę”
Adwokat pomoże:
1) przygotować i złożyć wniosek,
2) opracować harmonogram,
3) będzie obecny na posiedzeniu,
4) złoży zażalenie w razie odmowy udzielenia zgody na “bransoletkę”.
Podsumowanie.
Dozór elektroniczny to rozwiązanie, które łączy w sobie elementy kary i resocjalizacji, umożliwiając częściowe zachowanie wolności przy jednoczesnej kontroli aparatu państwowego. Pozwala na pracę i utrzymanie relacji rodzinnych, a także zmniejsza koszty związane z pobytem w zakładzie karnym i ryzyko demoralizacji, które występuje w warunkach izolacji. Dlatego w przypadku prawomocnego orzeczenia kary pozbawienia wolności nie przekraczającej roku i 6 miesięcy zawsze warto rozważyć ubieganie się o dozór elektroniczny.
adwokat Maciej Szkudlarek
tel. 570 400 505
maciej@kancelariaszkudlarek.com